Quyền tự do ngôn luận và giới hạn của quyền tự do ngôn luận trong thời đại ngày nay

Quyền tự do ngôn luận là một trong những quyền cơ bản của con người được ghi nhận trong Tuyên ngôn quốc tế nhân quyền năm 1948 và Công ước quốc tế về các quyền dân sự và chính trị năm 1966.

Ở nước ta, các quyền con người, trong đó có quyền tự do ngôn luận của công dân luôn được Đảng, Nhà nước tôn trọng và bảo đảm. Các bản Hiến pháp các năm 1946, 1959, 1980, 1992 và 2013 đều khẳng định và hiện thực hóa quyền tự do ngôn luận, tự do báo chí của công dân. Trong đó, phải kể đến Hiến pháp năm 2013, tại Điều 25 quy định rõ: “Công dân có quyền tự do ngôn luận, tự do báo chí, tiếp cận thông tin, hội họp, lập hội, biểu tình. Việc thực hiện các quyền này do pháp luật quy định”. 

RFA trả tiền để họ thực hiện... “quyền tự do ngôn luận”! | Tạp chí Tuyên  giáo

Để đảm bảo thực hiện quyền tự do ngôn luận trong thực tế cuộc sống và không xâm phạm đến quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân và an ninh quốc gia, trật tự an toàn xã hội. Quốc hội, Chính phủ và các Bộ, ngành đã ban hành nhiều văn bản quy phạm pháp luật để điều chỉnh quyền tự do ngôn luận, tự do báo chí, nhất là việc tự tìm kiếm, tiếp nhận và truyền đạt thông tin, ý kiến của mình đối với mọi lĩnh vực của đời sống xã hội trên không gian mạng, cụ thể là Luật Báo chí năm 2016; Luật Tiếp cận thông tin năm 2016; Luật An ninh mạng năm 2018; Nghị định 72/2013/NĐ-CP ngày 15/7/2013 về “Quản lý, cung cấp, sử dụng dịch vụ Internet và thông tin trên mạng”; Nghị định số 15/2020/NĐ-CP ngày 03/02/2022 về “Quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bưu chính, viễn thông, tần số vô tuyến điện, công nghệ thông tin và giao dịch điện tử”; trong đó đã quy định rõ mọi hành vi như đăng tải, phát tán thông tin sai lệch, xuyên tạc, phỉ báng, phủ nhận chính quyền; bịa đặt, gây hoang mang trong nhân dân; xuyên tạc lịch sử; phủ nhận thành tựu cách mạng; xúc phạm dân tộc, anh hùng dân tộc; thông tin sai sự thật, vu khống, xúc phạm uy tín của cơ quan, tổ chức, danh dự, nhân phẩm của cá nhân... đều bị xử lý theo quy định của pháp luật. Nhìn chung, khung pháp lý của nước ta về quyền tự do ngôn luận cơ bản đầy đủ, đồng bộ, tương thích với luật pháp quốc tế về quyền con người.

Nhận thức rõ tầm quan trọng, lợi ích cũng như những hiểm họa từ mặt trái của Internet và mạng xã hội, Đảng và Nhà nước ta đã có những chủ trương, chính sách phù hợp nhằm phát triển Internet và mạng xã hội; đồng thời bảo vệ an ninh mạng và phòng, chống lợi dụng Internet, mạng xã hội để xuyên tạc, chống phá chính quyền, xâm hại quyền và lợi ích hợp pháp của công dân đáng chủ ý là việc ban hành Chỉ thị số 28-CT/TW, ngày 16/9/2013 của Ban Bí thư khóa XI về “Tăng cường công tác bảo đảm an toàn thông tin mạng”; Nghị định số 72/2013/NĐ-CP, ngày 15/7/2013 của Chính phủ về “Quản lý, cung cấp, sử dụng dịch vụ Internet và thông tin trên mạng”; Chỉ thị số 15/CT-TTg, ngày 17/6/2014 của Thủ tướng Chính phủ về “Tăng cường công tác bảo đảm an ninh và an toàn thông tin mạng trong tình hình mới” nhằm tăng cường khung pháp lý về quyền tự do ngôn luận của công dân cũng như bảo vệ an ninh mạng phòng, chống tội phạm trong lĩnh vực an ninh mạng, đảm bảo an ninh quốc gia.

Thực hiện Nghị quyết số 35-NQ/TW ngày 22/1/2018 của Bộ Chính trị về “Tăng cường bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch trong tình hình mới”, Ban Tuyên giáo Trung ương tăng cường chỉ đạo công tác đấu tranh phòng, chống hoạt động lợi dụng Internet chống phá Đảng, Nhà nước. Các cơ quan chức năng của Bộ Công an, Bộ Quốc phòng chủ động triển khai các biện pháp nghiệp vụ, phát hiện, đấu tranh, ngăn chặn, xử lý các đối tượng lợi dụng Internet để vi phạm pháp luật. Cùng với đó là việc thành lập Bộ Tư lệnh Tác chiến không gian mạng (Bộ Quốc phòng) theo Quyết định số 1198/QĐ-TTg ngày 15/8/2017 của Thủ tướng Chính phủ. Theo đó, không gian mạng được coi là môi trường tác chiến thứ 5 gắn kết chặt chẽ với tác chiến trên không, trên bộ, trên biển và trong không gian vũ trụ. Tác chiến không gian mạng đã trở thành một phương thức tác chiến cơ bản giữ vai trò quan trọng trong các cuộc chiến tranh có áp dụng vũ khí công nghệ cao. Việc bảo vệ không gian mạng góp phần bảo vệ vững chắc chủ quyền quốc gia. 

Bên cạnh các quy định của pháp luật, các biện pháp quản lý không gian mạng từ cơ quan có thẩm quyền thì vai trò của dư luận xã hội trong việc định hướng và điều chỉnh hành vi đạo đức của con người thông qua cơ chế giám sát cũng hết sức cần thiết. Đẩy mạnh giáo dục, tuyên truyền nhằm nâng cao trách nhiệm của người sử dụng mạng Internet. Nâng cao nhận thức và năng lực tự sàng lọc thông tin của người dân và cộng đồng, hình thành thói quen hành xử tích cực trên môi trường mạng. Đây là giải pháp có ý nghĩa then chốt và lâu dài để mỗi người dân trở thành bộ lọc thông tin hiệu quả cho chính mình và cộng đồng.

Cơ quan chức năng cần thường xuyên theo dõi, khảo sát, đánh giá, kịp thời điều chỉnh, bổ sung, hoàn thiện hệ thống pháp luật, cơ chế, chính sách giúp quản lý hiệu quả, vừa phù hợp với các quy tắc điều chỉnh hành vi văn hóa trong sinh hoạt xã hội và cộng đồng, vừa theo kịp sự phát triển của không gian mạng…

Đâu là giới hạn quyền tự do ngôn luận? - LUẬT HẠNH MINH

Thời gian qua, cùng với sự phát triển của công nghệ thông tin, hình thức thể hiện của tự do ngôn luậncó sự biến đổi lớn. Internet và mạng xã hội trở thành công cụ phổ biến để mọi cá nhân, tổ chức bày tỏ quan điểm, tư tưởng, truyền bá thông tin, thể hiện quyền tự do ngôn luận. Sức lan tỏa và ảnh hưởng của nó rất mạnh mẽ và nhanh chóng, tạo được sự chú ý, quan tâm theo dõi của số đông người dân. Chỉ cần sở hữu phương tiện, thiết bị điện tử như điện thoại thông minh, laptop, ipad,… có kết nối Internet, cá nhân có quyền tự do truyền đạt thông tin, ý kiến của mình mọi nơi, mọi lúc thông qua các trang thông tin điện tử và mạng xã hội mà không chịu bất kỳ giới hạn nào. Việc thể hiện quyền tự do ngôn luận của mỗi người chưa bao giờ trở nên dễ dàng và có sức lan truyền nhanh chóng đến thế. Nhưng chính điều này cũng mang đến những nguy cơ khi quyền này bị lạm dụng, nhất là khi những người đăng tải thông tin trên không gian mạng có quan điểm sai trái, thái độ cực đoan, nhận thức pháp luật chưa đầy đủ, dẫn đến bị các thế lực thù địch lợi dụng, lôi kéo, kích động hoặc vì động cơ cá nhân, một số trường hợp đã đăng tải thông tin sai sự thật, xâm phạm đến quyền và lợi ích hợp pháp của các tổ chức, cá nhân trong xã hội. Tình trạng các hội, nhóm tiêu cực xuất hiện trên không gian mạng có xu hướng ngày càng gia tăng gây tác động xấu đối với người sử dụng mạng nói riêng và việc giữ gìn an ninh, trật tự xã hội nói chung.

Thực tế này đang đòi hỏi các cơ quan chức năng cần sớm có các biện pháp ngăn chặn hiệu quả cũng như đặt ra yêu cầu mỗi người dân khi tham gia mạng xã hội phải hết sức tỉnh táo để không trở thành nạn nhân của "thế giới ảo".

Theo quy định tại Điều 331 Bộ Luật hình sự 2015, sửa đổi, bổ sung năm 2017 quy định về tội Lợi dụng các quyền tự do dân chủ xâm phạm lợi ích của Nhà nước, quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân, cụ thể khoản 1 và khoản 2 Điều 331 quy định: Người nào lợi dụng các quyền tự do ngôn luận, tự do báo chí, tự do tín ngưỡng, tôn giáo, tự do hội họp, lập hội và các quyền tự do dân chủ khác xâm phạm lợi ích của Nhà nước, quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân, thì bị phạt cảnh cáo, phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm hoặc phạt tù từ 06 tháng đến 03 năm.

Phạm tội gây ảnh hưởng xấu đến an ninh, trật tự, an toàn xã hội, thì bị phạt tù từ 02 năm đến 07 năm”.

Theo đó các hành vi vi phạm, lạm dụng quyền tự do ngôn luận trên mạng xã hội đều có thể bị khởi tố và truy cứu trách nhiệm hình sự. 

Hiện nay có nhiều trường hợp đã lợi dụng mạng xã hội tung tin giả mạo, sai sự thật xuyên tạc chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách của Nhà nước gây hoang mang dư luận xã hội, tạo tâm lý bất an cho cộng đồng, gây nghi ngờ, mâu thuẫn giữa nhân dân với cấp ủy, chính quyền địa phương. Các vụ việc, vụ án liên quan đến quyền tự do ngôn luận trên mạng xã hội đã và đang là tiêu điểm mà các thế lực phản động, thù địch trong và ngoài nước lợi dụng để xuyên tạc, chống phá Đảng, Nhà nước ta, bôi nhọ, nói xấu chính quyền, gây kích động, hoang mang trong nhân dân, đe dọa an ninh quốc gia và trật tự, an toàn xã hội. Một số người không đủ thông tin, thiếu hiểu biết nên dễ dàng tin theo và có những phát ngôn chống đối, cản trở việc thi hành pháp luật. Do đó, người sử dụng mạng xã hội trong tình hình hiện nay phải hết sức cảnh giác trước những âm mưu, thủ đoạn của các thế lực thù địch, phần tử xấu; tìm hiểu và nắm vững các quy định của pháp luật để tránh vi phạm. 

Công dân có quyền tự do ngôn luận, tự do báo chí nhưng phải có những giới hạn nhất định, không phải là tự do quá đà, tự do mất kiểm soát. Mỗi người dân nói chung và đặc biệt là cán bộ, công chức, viên chức nói riêng phải luôn nâng cao tinh thần cảnh giác, khả năng nhận thức, phân định sàng lọc để lan tỏa những ý kiến, những quan điểm đóng góp thiết thực vào sự nghiệp xây dựng và bảo vệ quê hương, đất nước, nâng cao đời sống tinh thần, vật chất của xã hội đồng thời phải có ý thức đấu tranh, lên án, phê phán những ý kiến, hành vi tiêu cực, trái với thuần phong mỹ tục, đạo đức xã hội đi ngược lại với chủ trương chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước, tỉnh táo trước những mưu đồ phá hoại của các thế lực thù địch để góp phần bảo vệ an ninh chính trị, bảo vệ công cuộc đổi mới, phát triển đất nước của Đảng và Nhà nước ta./.

Tin liên quan

Dữ liệu đang được cập nhật...