Thực trạng và giải pháp phát huy hiệu quả các di tích lịch sử, văn hóa trên địa bàn huyện

Tiên Phước, được thiên nhiên ưu đãi với nhiều phong cảnh đẹp, điều kiện tự nhiên thật lý tưởng. Nơi hội đủ những yếu tố của xứ sở sinh thái miệt vườn, mang đặc trưng, sắc thái riêng của vùng trung du xứ Quảng, với: Văn hóa đá, nhà cổ, nhà vườn sinh thái, làng nghề truyền thống và những di tích, danh thắng hết sức độc đáo mà không nơi nào có được. Phát huy lợi thế đó, trong thời gian qua, công tác quản lý, bảo tồn, phát huy các di tích lịch sử - văn hóa trên địa bàn huyện đã được các cấp ủy đảng, chính quyền quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo, được đông đảo nhân dân đồng ủng hộ nên đã đạt được những kết quả quan trọng. Huyện đã phối hợp với Sở Văn hóa - Thể thao và Du lịch và các ngành liên quan ở tỉnh đi thực địa, khảo sát đánh giá hiện trạng  gần 100  di tích lịch sử - văn hóa, danh thắng, di tích kiến trúc nghệ thuật, nhà cổ ở các xã thị trấn. Kết quả đã xác định được hệ thống các di tích danh thắng đề xuất trùng tu tôn tạo, có phương án bảo vệ, chống xuống cấp ở các di tích chưa xếp hạng; đề xuất danh mục di tích lập hồ sơ đề nghị xếp hạng các cấp. Qua đó, huyện đã phối hợp với các cơ quan liên quan ở tỉnh lập hồ sơ đề nghị và đã được UBND tỉnh, Bộ Văn hóa - thể Thao và Du lịch ra quyết định xếp hạng di tích. Đến nay, trên địa bàn huyện Tiên Phước vinh dự có 04 di tích cấp Quốc gia: Căn cứ Tỉnh ủy (Tiên Sơn), Nhà lưu niệm Huỳnh Thúc Kháng (Tiên Cảnh), không gian Làng cổ Lộc Yên (Tiên Cảnh), Địa điểm diễn ra cuộc đấu tranh Cây Cốc(Tiên Thọ) và có 16 di tích cấp tỉnh: Lò Chén Phú Lâm (Tiên Sơn), Chiến thắng Núi Ngang (Tiên Sơn), Nền trường tân học Phú Lâm (Tiên Sơn), Mộ Trần Huỳnh (Tiên Thọ), Công binh xưởng QB 150 (Tiên Cảnh), Nhà cổ Huỳnh Anh (Tiên Cảnh), Mộ Lê Vĩnh Huy (Tiên Cảnh), Mộ Lê Vĩnh Khanh (Tiên Cảnh), Nơi thành lập chi bộ Thạnh Bình – Chi bộ Đảng đầu tiên (Tiên Cảnh), Danh thắng Lò Thung (Tiên Cảnh); Chứng tích vụ thảm sát Đồng Trại (Tiên Cẩm), Chứng tích vụ thảm sát Gò Vàng (Tiên Sơn), Nghĩa Trũng Tiên Phú Tây (Tiên Mỹ); Đình Làng Hội An (Tiên Châu), Chứng tích khu căn cứ Huyện ủy Tiên Phước (1961 -1963) (Tiên Lãnh), Chiến thắng Tiên Phước - Phước Lâm (10-3) và có 7 di tích, 10 danh thắng, 12 nhà cổ, mộ cổ được khảo sát và đưa vào danh mục bảo vệ.

Nhà lưu niệm Huỳnh Thúc Kháng, Căn cứ Tỉnh ủy, không gian Làng cổ Lộc Yên, Địa điểm diễn ra cuộc đấu tranh Cây Cốc

Bên cạnh đó, tập trung chỉ đạo, sưu tầm, biên soạn các công trình lịch sử địa phương, tổ chức thi tìm hiểu lịch sử địa phương, di tích, danh lam thắng cảnh bằng hình thức sân khấu hóa lồng ghép trong các chương trình văn hóa, văn nghệ của địa phương để giáo dục truyền thống cách mạng cho cán bộ, đảng viên và nhân dân, nhất là thế hệ trẻ trên địa bàn huyện đạt kết quả tích cực. Công tác tuyên truyền bảo vệ và phát huy các giá trị di tích được chú trọng; các hoạt động ký cam kết chăm sóc di tích; tập huấn kiến thức cho đội ngũ cán bộ làm công tác văn hóa, bảo tồn; in ấn phát hành các ấn phẩm tuyên truyền… bước đầu đã đem lại hiệu quả tích cực trong giáo dục truyền thống cách mạng, quảng bá phát triển du lịch. Đặc biệt từ năm 2019 đến nay công tác quảng bá các điểm đến tại Tiên Phước được chú trọng, gắn phát triển du lịch với phát huy di tích. Hiện nay huyện đã có 2 trang Web “Du lịch Tiên Phước” và “Làng văn hóa du lịch Làng cổ Lộc Yên”, thông qua các fanpage, trang facebooker, youtuber hình ảnh về Tiên Phước được nhiều người biết đến. Tuy nhiên, nhìn nhận một cách khách quan, thực tế thì công tác quản lý, phát huy di tích, danh thắng trên địa bàn huyện vẫn con một số tồn tại hạn chế cần được quan tâm khắc phục, như: các hoạt động tuyên truyền, giáo dục giá trị lịch sử đối với di tích, danh thắng chưa thường xuyên; việc dựng bia và cắm mốc bảo quản cho di tích sau khi được công nhận chưa được thực hiện kịp thời; phần lớn các di tích, danh thắng chưa được cấp giấy CNQSDĐ; công tác khoanh vùng bảo vệ di tích, danh thắng có mặt còn hạn chế; một số di tích bị xuống cấp, xâm lấn (Lò chén Phú Lâm, Nghĩa trủng Tiên Phú Tây…) nhưng chưa được trùng tu, xử lý kịp thời; nhiều di tích chưa được bảo vệ, khai thác phát huy giá trị xứng tầm di tích; công tác quản lý, trùng tu các nhà cổ gặp nhiều khó khăn…