Thứ năm, 14/05/2015, 10:06:10
Select the search type
 
  • Site
  • Web
Search

Lễ Tá Thổ và Tục Khao Thịt làng đầu xuân: một phong tục đẹp ở miền quê xứ Tiên

Ngày đăng: 10:40 | 21/01 Lượt xem: 153

Lễ Tá thổ thể hiện lòng thành kính, hàm ơn của bà con đang sinh sống trong thôn xóm với các bậc tiền nhân đã có công khai khẩn tạo dựng đất đai để mình thừa hưởng. Phản ánh mối quan hệ giữa người đang sống với người đã khuất, giữa người hiện tại và người tiền trú, tưởng nhớ ghi nhận công lao của các bậc "Tiền Hiền khai khẩn, Hậu Hiền khai canh" đã khai sinh ra làng xã. Lễ Tá thổ và tục khao thịt làng đầu xuân là một phong tục đẹp từ lâu đời vẫn còn lưu giữ và phát triển trong đời sống cộng đồng ở miền quê Tiên Phước.


          Ở làng Phước An (trước đây thuộc Trà Trai xứ), thị trấn Tiên Kỳ, huyện Tiên Phước, Lễ Tá thổ được tổ chức vào ngày 12 tháng giêng âm lịch hàng năm. Theo lời kể của các bậc trưởng lão trong thôn, Lễ  Tá thổ đã có từ hàng trăm năm trước, sau hàng trăm lần tổ chức tế lễ có một quy định bất thành văn nhưng được tất cả mọi người răm rắp thực hiện đó là: không bao giờ sử dụng rượu chè, bia bọt và đảm bảo người đi dự tế lễ và người ở nhà đều được thưởng thức thịt làng. Đã thành lệ làng, vào sáng sớm mười hai tháng giêng bà con làng Phước An đã có mặt rất sớm ở đình làng để chuẩn bị các điều kiện, lễ vật cho việc tế lễ. Tất cả đều tham gia tích cực mỗi người một tay từ việc mổ heo, mổ gà chuẩn bị bàn ghế. Lễ cúng hàng năm là hai đến ba con heo to. Heo được chính bà con trong làng nuôi, được làng mua lại bằng tiền đóng góp. Lễ vật cúng rất trang trọng: trên bàn  thờ trong đình làng có hai mâm gọi là Bàn thượng và Bàn hạ. Bàn thượng dâng cúng Thần hoàng bổn xứ đầy đủ các lễ vật gồm một bình hoa, hai nải chuối, một bàn trầu, một chai rượu, một con gà luộc, 10 đĩa xôi, 10 đĩa thịt ở hai bên. Bàn hạ là mâm cúng hội đồng bao gồm các vị thần có chức sắc nhỏ hơn, ngoài các lễ vật như ở bàn thượng còn có một bộ "trư, đan, thủ, vĩ", một súc thịt heo to. Mâm cúng ngoài trời, cúng các âm hồn thập loại chúng sinh không nơi nương tựa, ngoài các lễ vật còn có thêm một bộ "trư, đan, thủ, vĩ" và nhiều rổ lớn thịt heo luộc xắt phay thật dồi dào. Ngoài ra còn có một mâm riêng cúng “ông cọp” gồm một xương đùi heo còn để sống, một súc thịt heo, 3 đĩa lòng, 3 đĩa thịt sắp trên lá chuối. Phần tế lễ được diễn ra thật trang trọng, chủ lễ đọc tờ sớ có nội dung cầu mong cho làng xóm bình yên, mọi người mạnh khỏe, an khang. Những người phụ lễ lo việc đốt nhang, đánh trống, dâng trà…

          Xong phần tế lễ, bộ phận ẩm thực sẽ dọn các món xương nấu xáo và lòng heo, thịt xắt phay, cơm nóng, rau sống lên từng bàn để mọi người thưởng thức. Mỗi người đi dự được gửi về cho người ở nhà một gói thịt làng. Nhà nào có trẻ nhỏ mới sinh được nhắc đến và gửi thêm miếng lưỡi heo để đem về "quẹt mép". Riêng những chiếc thủ heo luộc chín sau khi cúng xong, được "lậc"  thịt ra rồi cắt thành từng miếng dài từ nọng đến mui để gửi thêm về cho những người cao tuổi trong thôn không đến dự được. Trong quan niệm của bà con, trẻ nhỏ đầu năm được "quẹt mép" miếng thịt làng sẽ nhanh ăn, chóng lớn và mau biết nói, người già được ăn lát thịt thủ của làng sẽ gặp nhiều may mắn, sống lâu cùng con cháu. Phong tục này ở làng Phước An có từ lâu đời, trước đây thường dùng lá chuối hơ nóng để gói thịt. Phong tục khao thịt làng cho toàn thể bà con ở làng Phước An từ lâu đời là một phong tục đẹp trong Lễ Tá thổ; khác xa cái tục lệ tranh ngôi thứ ở nông thôn xưa: " Một miếng thịt làng bằng một sàng xó bếp", đề cao giá trị của sự ưu đãi mà xã hội giành cho người có chức vị. Miếng thịt làng trong Lễ Tá thổ ở làng Phước An dù đơn sơ nhưng mang giá trị văn hóa, nhân văn  sâu sắc. Những đứa trẻ từ khi sinh ra cho đến lúc trưởng thành, những người già yếu dù không đi lại được, cứ vào dịp đầu năm mới lại được nghe tiếng trống tế lễ của làng, được thưởng thức miếng thịt làng thơm ngon trân trọng.

          Phần Lễ Tá thổ ở làng Phước An diễn ra rất trang trọng, còn phần ẩm thực thường diễn ra vui vẻ, đoàn kết nhưng cũng khá nhanh, khoảng hơn nửa giờ. Những người đi dự lễ được thưởng thức miếng thịt làng nóng hổi, vẫn nhớ đến người ở nhà nên cũng tranh thủ đem thịt làng cho người ở nhà ăn lấy hên đầu năm. Trẻ em ở nhà nghe tiếng trống lễ cũng nôn nao chờ đợi. Lễ tá thổ ở làng Phước An thường rất đông, đến gần 200 người đó là chưa tính người ở nhà và mỗi ngày một đông hơn do bà con ở một số thôn xóm lân cận cũng đến tham gia. Nhờ sự tham gia tích cực của bà con và sự phân công luân phiên trách nhiệm đâu ra đấy của các bậc trưởng lão nên năm nào việc tế lễ cũng diễn ra chu đáo từ đầu đến cuối. Không như ở một vài nơi, lạm dụng bia bọt, rượu chè trong dịp tế lễ nên có phần tốn kém thời gian, vật chất nhiều hơn; đôi khi lễ "tá thổ" thành "tá lả" "tá hỏa" (!). Việc tham gia đóng góp cho việc tế lễ cũng thật khiêm tốn, ai cũng tham gia được. Mỗi người góp một tay, sản phẩm địa phương ngon mà rẻ nên thịt làng thật dồi dào được khao hết thảy mọi người. Những bà con làm ăn khấm khá, con em trong thôn đi làm ăn xa trở về thường xung phong đóng góp nhiều hơn nên quỹ làng năm nào cũng dôi dư để dành cho việc sửa chữa, mua sắm vật dụng cần thiết tại đình làng. Những năm gần đây vào dịp đầu xuân, thanh niên, phụ nữ làng Phước An thường tham gia thi đấu các giải thể thao do thị trấn tổ chức, sau buổi thi đấu, gặp dịp tế lễ, được khao thịt làng, được bà con tập trung cổ vũ, ủng hộ nhiệt tình cả vật chất và tinh thần.

          Ở nhiều thôn xóm khác trên miền quê xứ Tiên, từ lâu đời còn có Lễ Tiền Hiền vào dịp đầu năm mới để tri ân công lao của các bậc tiền nhân, những người đã chung lưng đấu cật để khai phá đất đai từ thời đất Tiên Phước còn là vùng "Ô châu ác địa". Lễ Tiền hiền cũng có nét văn hóa như Lễ Tá thổ. Ngày nay, Lễ Tá thổ hay Lễ Tiền hiền là một phong tục đẹp thể hiện đạo lý “ Uống nước nhớ nguồn”, thể hiện tình sâu, nghĩa nặng với tiền nhân; thể hiện sự gắn bó, đoàn kết trong thôn, xóm nên lễ tục này vẫn được bà con ở nhiều địa phương xem trọng. Việc gìn giữ một giá trị văn hóa kết hợp với phong tục đẹp, với lối ứng xử đẹp  trên miền quê Tiên Phước sẽ góp phần làm phong phú đời sống tinh thần, tô thêm nét đẹp mùa Xuân./.

Tác giả: TRẦN HỮU PHƯỚC, Phó Trưởng phòng VH&TT huyện

Nguồn tin: Bản tin Tuyên giáo

Ý kiến bạn đọc: (0)

Thông tin (*) là bắt buộc:
Họ và tên: (*)  
Địa chỉ:
Email:
Nội dung: (*)  
Mã xác nhận (*)
 

[Trở về]

Các tin mới hơn:

Các tin cũ hơn:

BẢN QUYỀN THUỘC UBND HUYỆN TIÊN PHƯỚC - TỈNH QUẢNG NAM
Chịu trách nhiệm: Bà Lê Thị Thảo - Chánh Văn phòng HĐND&UBND huyện
Trụ sở: Văn phòng HĐND&UBND huyện Tiên Phước – 81 Huỳnh Thúc Kháng - Thị trấn Tiên Kỳ - Huyện Tiên Phước - Tỉnh Quảng Nam
Email: portal.tienphuoc@gmail.com
Tel: (84) 02353.884.228 - (84) 02353.884.804 - Fax: (84) 02353.884.228
Phát triển bởi Trung Tâm Công Nghệ Thông Tin & Truyền Thông Quảng Nam (QTI)